1. Kỷ luật viên chức đã nghỉ hưu: Không còn khái niệm "hạ cánh an toàn"
Điểm nổi bật nhất trong Luật Viên chức 2025 và các dự thảo hướng dẫn là việc siết chặt kỷ luật đối với người đã nghỉ việc hoặc nghỉ hưu. Theo đề xuất, mọi hành vi vi phạm trong thời gian công tác, dù sau này mới phát hiện, đều bị xem xét xử lý.
-
Các hình thức kỷ luật: Khiển trách, cảnh cáo hoặc xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm.
-
Hệ quả: Đi kèm với các hình thức này là những hệ quả pháp lý về chế độ chính sách, danh dự và uy tín cá nhân. Điều này khẳng định sự nghiêm minh: sai phạm thì không có giới hạn về thời gian hay trạng thái công tác.
2. Cơ chế "mở" bảo vệ viên chức dám nghĩ, dám làm
Một đề xuất đầy tính nhân văn và thực tiễn trong dự thảo Nghị định mới là việc bổ sung các trường hợp loại trừ hoặc miễn trách nhiệm kỷ luật.
-
Bảo vệ sự đổi mới: Viên chức thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo được cấp có thẩm quyền cho phép, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung nhưng không may xảy ra thiệt hại khách quan sẽ được miễn kỷ luật.
-
Miễn trách nhiệm khi tuân thủ đúng quy trình: Nếu viên chức thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự nhưng vẫn xảy ra sai sót do yếu tố khách quan và không vụ lợi, họ sẽ được bảo vệ. Đây là điểm tựa quan trọng để viên chức yên tâm cống hiến.
3. Tinh gọn Hội đồng kỷ luật và quy trình xử lý
Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới và cắt giảm thủ tục hành chính, Bộ Nội vụ đề xuất:
-
Hội đồng kỷ luật: Thu gọn số lượng thành viên (dự kiến còn 3 thành viên) để đảm bảo sự linh hoạt, nhanh chóng trong việc xem xét sai phạm.
-
Phân cấp triệt để: Tăng cường thẩm quyền cho người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập trong việc ra quyết định kỷ luật, gắn trách nhiệm quản lý trực tiếp với việc thực thi kỷ luật.
4. Thay đổi về thời hiệu và thời hạn xử lý
Đề xuất mới phân định rõ thời hiệu xử lý để tránh tình trạng bỏ lọt vi phạm:
-
5 năm đối với hành vi vi phạm đến mức khiển trách.
-
10 năm đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng hơn.
-
Không áp dụng thời hiệu: Với các vi phạm về bảo vệ chính trị nội bộ, xâm hại lợi ích quốc gia hoặc sử dụng văn bằng giả.
Kết luận
Những đề xuất về kỷ luật viên chức năm 2026 không chỉ mang tính răn đe mà còn thể hiện rõ tư duy quản trị hiện đại: "Nghiêm minh nhưng có tính khích lệ". Việc nắm vững các quy định này là bắt buộc đối với cả nhà quản lý và viên chức để đảm bảo thượng tôn pháp luật trong hoạt động công vụ.
