1. Đột phá về thu nhập: Trả lương theo vị trí việc làm và mở rộng nguồn thu
Thay vì bó hẹp thu nhập từ ngân sách nhà nước theo hệ số cào bằng như trước đây, Luật Viên chức 2025 đã bổ sung rõ quy định: Viên chức được "hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập và từ các nguồn thu hợp pháp khác".
-
Chế độ linh hoạt: Giáo viên sẽ được nhận lương, thưởng dựa trên kết quả và hiệu quả công việc thực tế. Việc trả lương làm thêm giờ, phụ cấp làm việc ban đêm cũng được trao quyền tự chủ mạnh mẽ cho các cơ sở giáo dục dựa trên quy chế chi tiêu nội bộ.
-
Hoàn thành xếp lương mới: Quá trình chuyển đổi xếp lương theo vị trí việc làm đối với giáo viên bắt buộc phải hoàn thành chậm nhất vào ngày 01/07/2027.
Đặc biệt, khi kết hợp với Luật Nhà giáo (có hiệu lực từ 1/1/2026), giáo viên công lập sẽ được ưu tiên xếp lương cao nhất trong hệ thống thang bậc hành chính sự nghiệp, tạo đòn bẩy kinh tế rất lớn cho người làm giáo dục.
2. "Cởi trói" quyền hoạt động nghề nghiệp và tự do kinh doanh ngoài giờ
Một trong những điểm sáng mang tính cách mạng nhất tại Điều 13 của Luật Viên chức 2025 là việc mở rộng quyền tự chủ cá nhân. Kể từ ngày 1/7/2026, giáo viên được phép:
-
Ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với các cơ quan, tổ chức khác ngoài thời gian làm việc hành chính.
-
Được góp vốn, tham gia quản lý và điều hành trực tiếp các doanh nghiệp, hợp tác xã, hoặc cơ sở giáo dục ngoài công lập.
Điều này có nghĩa là pháp luật đã chính thức mở đường để giáo viên tự do khởi nghiệp. Thầy cô hoàn toàn có quyền mở trung tâm ngoại ngữ, trung tâm bồi dưỡng văn hóa, hoặc đứng tên điều hành doanh nghiệp giáo dục của riêng mình, miễn là bảo đảm không xung đột lợi ích và tuân thủ Luật Phòng, chống tham nhũng.
3. Cơ chế bảo vệ: Miễn, giảm trách nhiệm khi rủi ro đổi mới sáng tạo
Ngành giáo dục đang đứng trước yêu cầu đổi mới phương pháp và chuyển đổi số liên tục. Để bảo vệ những giáo viên dám nghĩ, dám làm, Luật mới lần đầu tiên đưa vào cơ chế miễn trừ trách nhiệm.
Cụ thể, nếu giáo viên áp dụng các đề xuất đổi mới, sáng tạo trong giảng dạy đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, có động cơ trong sáng vì học sinh và sự phát triển chung, nhưng không may phát sinh rủi ro ngoài ý muốn thì sẽ không bị xem xét trách nhiệm kỷ luật. Thêm vào đó, thiệt hại do các sự kiện bất khả kháng (dịch bệnh, thiên tai) cũng được loại trừ trách nhiệm hoàn toàn.
4. Siết chặt kỷ cương với 7 nhóm việc viên chức không được làm
Đi đôi với việc nới lỏng quyền lợi kinh tế, Luật Viên chức 2025 cũng quy định nghiêm ngặt hơn về kỷ cương công vụ. Từ 1/7/2026, luật áp dụng 7 nhóm việc viên chức không được làm. Quy định này nhằm bảo đảm tính liêm chính học thuật, ngăn chặn trục lợi giáo dục và giữ gìn phẩm chất, uy tín đạo đức của nhà giáo mẫu mực.
Tóm lại, Luật Viên chức 2025 thể hiện tư duy quản lý hiện đại, chuyển từ hành chính cứng nhắc sang tạo động lực và trao quyền. Từ 1/7/2026, giáo viên không chỉ có cơ hội bứt phá về thu nhập mà còn được thỏa sức cống hiến năng lực ở đa dạng môi trường hợp pháp.
