1. Cơ sở pháp lý về việc bãi bỏ chế độ tập sự
Trước đây, theo Nghị định 115/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2023/NĐ-CP), người được tuyển dụng vào viên chức bắt buộc phải trải qua thời gian tập sự từ 6 đến 12 tháng để làm quen với môi trường công tác. Trong khoảng thời gian này, viên chức thường chỉ được hưởng 85% mức lương bậc 1.
Tuy nhiên, bắt đầu từ ngày 01/7/2026, Nghị định 259/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực và bãi bỏ hoàn toàn quy định trên. Theo đó, người trúng tuyển sẽ được bố trí ngay vào vị trí việc làm, bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp và hưởng 100% lương theo bậc tương ứng với vị trí đó. Sự thay đổi này nhằm đồng bộ với Luật Viên chức (sửa đổi) năm 2025 (cũng có hiệu lực từ 01/7/2026), hướng tới việc tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng ngay yêu cầu công việc thay vì phải mất thời gian đào tạo lại cơ bản.
2. Hướng xử lý cho các trường hợp đang trong giai đoạn "chuyển tiếp"
Sự thay đổi về luật sẽ kéo theo những trường hợp giao thoa. Điều 62 Nghị định 259/2026/NĐ-CP đã quy định rõ cách xử lý để đảm bảo quyền lợi cho người lao động:
-
Đối với người đã hoàn thành quy trình tuyển dụng trước 01/7/2026 nhưng chưa ban hành quyết định: Cơ quan có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định tuyển dụng, bổ nhiệm và xếp lương ngay theo vị trí việc làm, không yêu cầu người này phải thực hiện chế độ tập sự.
-
Đối với người đang trong quá trình tập sự tính đến 01/7/2026: Kể từ ngày 01/7/2026, những viên chức này sẽ tự động được kết thúc quá trình tập sự, được xếp lương vào bậc nghề nghiệp tương ứng với hạng chức danh của vị trí việc làm hiện tại.
3. Đánh giá thực tế: Quyền lợi tăng đi kèm với áp lực lớn
Nhìn nhận một cách công tâm, việc bỏ chế độ tập sự từ 01/7/2026 mang đến cả những điểm tích cực rõ ràng và những thách thức không nhỏ.
Về mặt lợi ích: Viên chức mới thoát khỏi gánh nặng thu nhập thấp trong thời gian dài. Việc được hưởng trọn vẹn 100% mức lương và chính thức hóa công việc ngay lập tức giúp đảm bảo quyền lợi tài chính, tạo động lực cống hiến thực sự thay vì mang tâm lý "người học việc". Song song đó, các đơn vị sự nghiệp cũng cắt giảm được toàn bộ quy trình hành chính rườm rà liên quan đến việc cử người hướng dẫn, đánh giá và báo cáo kết quả tập sự.
Về mặt thách thức: Không còn "vùng an toàn" mang tên tập sự, viên chức trúng tuyển buộc phải đáp ứng ngay yêu cầu công việc. Sẽ không có sự du di về sai sót với lý do đang trong thời gian làm quen. Điều này đồng nghĩa với việc các kỳ thi tuyển, xét tuyển đầu vào từ năm 2026 sẽ gắt gao hơn, đòi hỏi tính chuyên môn và kỹ năng thực chiến cao hơn. Nếu năng lực không đáp ứng được vị trí việc làm, viên chức hoàn toàn có nguy cơ bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ và phải đối mặt với việc đào thải nhanh chóng theo chế tài mới của Luật Viên chức.
Chính sách bỏ chế độ tập sự là một bước đi thiết thực nhằm chuyên nghiệp hóa bộ máy nhà nước. Quyền lợi được trả đúng và đủ ngay từ đầu, nhưng đồng thời người lao động cũng phải tự nâng cao năng lực để gánh vác ngay trọng trách mà vị trí việc làm yêu cầu.
