1. Mở rộng quyền lợi, tăng cơ hội gia tăng thu nhập
So với quy định của Luật Viên chức 2010, cơ chế mới cho phép viên chức được linh hoạt hơn trong quá trình làm việc, phát huy tối đa năng lực cá nhân ngoài phạm vi đơn vị đang công tác:
-
Quyền trực tiếp điều hành doanh nghiệp: Khác với quy định cũ chỉ cho phép góp vốn, viên chức nay được quyền tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở y tế hay giáo dục ngoài công lập. Quyền lợi này đi kèm điều kiện bắt buộc là không để xảy ra xung đột lợi ích và tuân thủ nghiêm ngặt Luật Phòng, chống tham nhũng.
-
Linh hoạt ký kết hợp đồng ngoài: Viên chức được phép ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với các cơ quan, tổ chức khác, miễn là pháp luật chuyên ngành không cấm và đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ chính.
-
Đa dạng hóa cơ chế trả lương: Từ ngày 1/7, ngoài quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập, viên chức được hưởng lương từ các nguồn thu hợp pháp khác. Điều này tạo cơ sở pháp lý vững chắc để các đơn vị thực hiện cơ chế trả lương dựa trên mức độ tự chủ tài chính và hiệu quả công việc thực tế.
-
Bảo vệ tinh thần đổi mới: Viên chức được xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm trong trường hợp rủi ro mang tính khách quan, hoặc khi thực hiện các đề xuất đổi mới, sáng tạo đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, vì lợi ích chung và hoàn toàn không có tư lợi cá nhân.
2. Siết chặt trách nhiệm, xóa bỏ tư duy "hạ cánh an toàn"
Đi đôi với việc trao thêm quyền, khung pháp lý mới ràng buộc chặt chẽ hơn về trách nhiệm công vụ, kiên quyết đào thải những cá nhân không đáp ứng yêu cầu:
-
Đánh giá theo năng lực thực tế: Việc đánh giá mức độ hoàn thành công việc không còn mang tính cào bằng. Cá nhân không đáp ứng được yêu cầu vị trí việc làm sẽ bị điều chuyển sang vị trí có trình độ thấp hơn hoặc bị cho thôi việc.
-
Kỷ luật cả người đã nghỉ hưu: Lỗ hổng "hạ cánh an toàn" đã bị bịt kín. Luật mới bổ sung hình thức xử lý "xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm", áp dụng đối với những người có hành vi vi phạm trong quá trình công tác dù đã thôi việc hoặc nghỉ hưu.
-
Xử lý nghiêm hành vi vi phạm pháp luật: Viên chức bị tòa án kết án phạt tù (không được hưởng án treo) hoặc phạm các tội về tham nhũng sẽ đương nhiên bị buộc thôi việc ngay khi bản án có hiệu lực.
-
Quy định nghiêm ngặt về phát ngôn và đạo đức: Luật quy định rõ 7 nhóm hành vi bị cấm đối với viên chức. Trong đó, kiểm soát chặt chẽ việc đùn đẩy trách nhiệm, tự ý bỏ việc, cũng như các hành vi đăng tải, phát ngôn sai lệch làm ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của cơ quan, địa phương.
Đánh giá tổng quan
Những điểm mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 tạo ra một môi trường dịch vụ công minh bạch và cạnh tranh hơn. Đội ngũ có năng lực thực sự sẽ có nhiều không gian để phát triển và gia tăng thu nhập hợp pháp. Ngược lại, những cá nhân yếu kém chuyên môn, vi phạm kỷ luật hay thiếu trách nhiệm sẽ bị xử lý và đào thải nghiêm khắc. Sự thay đổi này là yêu cầu bắt buộc để nâng cao chất lượng hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.
